Çocuk hakları, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu; eğitim, sağlık, barınma, yaşama, oyun ve istismardan korunma gibi temel haklarını kapsayan evrensel kavramlardır. UNICEF ve BM Çocuk Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan bu haklar; ayrım gözetmeksizin, her çocuğun potansiyelini gerçekleştirebileceği, güvenli ve sağlıklı bir ortamda yaşamasını sağlar. Temel ilke, her zaman “çocuğun üstün yararı”dır.
Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne Göre Temel Çocuk Hakları
• Yaşama ve Gelişme Hakkı: Her çocuğun temel yaşama hakkı vardır; devletler çocukların fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişimini güvence altına almalıdır.
• İsim ve Vatandaşlık Hakkı: Doğumdan hemen sonra nüfusa kaydedilme, isim ve vatandaşlık kazanma hakkı
.
• Eğitim Hakkı: Yeteneklerine uygun, kaliteli eğitim görme hakkı.
• Sağlık Hizmetlerine Erişim: Sağlıklı bir yaşam sürme, ihtiyaç duyduğu tıbbi bakıma erişim.
• Korunma Hakkı: Fiziksel, psikolojik, cinsel istismar, ihmal ve ekonomik sömürüye (çocuk işçiliği) karşı korunma.
• İfade Özgürlüğü ve Katılım: Kendisiyle ilgili konularda düşüncelerini söyleme ve kararlara katılma hakkı.
• Oyun ve Eğlence Hakkı: Dinlenme, boş zamanlarını değerlendirme ve sanatsal etkinliklere katılma hakkı.
Temel İlkeler
• Ayrım Gözetmeme: Tüm çocuklar, ırk, renk, cinsiyet, dil veya din farkı gözetilmeksizin haklardan eşit yararlanır.
• Çocuğun Üstün Yararı: Çocukları ilgilendiren tüm kararlarda öncelik, çocuğun uzun vadeli refahıdır.
Türkiye, çocukların dijital ortamlarda korunması ve genel çocuk haklarının iyileştirilmesi konusunda unicef.org küresel çalışmalara katılmaktadır.